[[File:Taumata sign 2006.jpg|thumb|300px|Ko te papa pānui tēnei kei te pūtake o Taumata-whakatangihanga-kōauau-a-Tamatea-pōkai-whenua-ki-tana-tahu]]
Ko '''Taumata-whakatangihanga-kōauau-a-Tamatea-pōkai-whenua-ki-tana-tahu''' te ingoa o tētahi taumata puke e 305 mita te teitei, ki te taha tonga o Waipukurau, Wai-rarapa, [[Te Ika-a-Māui]]. Ko ngā wāhi e tata ana ki taua taumata ko Mangaorapa, ko Pōrangahau.

Ki ētahi, ko Taumata-whakatangihanga-kōauau-o-Tamatea-turi-pūkaka-piki-maunga-horonuku-pōkai-whenua kē, koia tēnei te ingoa tino roa o te ao, e ai ki te pukapuka a Guiness. He ingoa tēnei nā Ngāti Kere, hei whakamaumaharatanga ki tō rātou tupuna, ki a Tamatea-pōkai-whenua. He maha ngā kōrero mōna; he ariki, he toa. Ko tana tama, a Kahungunu te tupuna o Ngāti Kahungunu, tērā o ngā iwi rongonui o taua rohe mai i [[Tūranga-nui-a-Kiwa]], tae noa atu ki Te Mātakitaki-a-Kupe. 

I a ia e haere ana ki te takiwā p Pōrangahau, ka tūpono ia ki te ope a Ngāti Hine, ka tū te pakanga i konei, ko Matanui te ingoa. Ka hinga i konei te teina a Tamatea. Ka puta te aroha o Tamatea mōna, ka noho i reira. Ko tana tikanga he noho ki te taumata rā, whakatangi kōauau ai. Ka mau tonu te waiata tangi a Tamatea, ka waiatatia tonutia ki ngā tangihanga, ki ngā hui.


== Hoto ki waho ==
* Ngā [http://www.tetaurawhiri.govt.nz/english/pub_e/conventions2.shtml tikanga whakatakoto kupu a te Taura Whiri i te Reo Māori]

== Tohutoro ==
* Malcolm McKinnon (Kaiwhakatika), ''Ko Papatuanuku e Takoto Nei (Bateman New Zealand Historical Atlas)''. Tāmaki-makau-rau: Te Tari Taiwhenua, 1997.

[[Category:Kōrero tuku iho]]
[[Category:Heretaunga]]

[[als:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[be:Таўматавакатангіангакаававатаматэатурыпукакапікімаўнгахаранукупакаівенуакітанатах]]
[[be-x-old:Таўматаўакатангіангакоаўаўотаматэатурыпукакапікімаўнгахоронукупокануэнуакітанатаху]]
[[bg:Тауматафакатангихангакоауауотаматеатурипукакапикимаунгахоронукупокаиуенуакитанатаху]]
[[br:Taumata­whakatangihanga­koauau­o­tamatea­turi­pukaka­piki­maungah­oronuku­pokai­whenuaki­tanatahu]]
[[ca:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[cs:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[da:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[de:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[en:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[es:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[eu:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[ext:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[fa:تائوماتاوهاکاتانگیهانگاکوآئوآئووتاماته‌آپوکائیوهنوآکیتاناتاهو]]
[[fi:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[fr:Taumata­whakatangihanga­koauau­o­tamatea­turi­pukaka­piki­maungah­oronuku­pokai­whenuaki­tanatahu]]
[[gl:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[he:טאומטאווקאטאנגיהנגקואוואווטמטאפוקאיוונואקיטאנאטאהו]]
[[hr:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[hu:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[hy:Տաումատաուկատանգիինգակոաոաոուտամատեապոկանուենուկիտանատահու]]
[[id:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[ilo:Taumata]]
[[is:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[it:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[ja:タウマタファカタンギハンガコアウアウオタマテアポカイフェヌアキタナタフ]]
[[kk:Тауматауакатангиангакоауауотаматеатурипукакапикимаунгахоронукупокануэнуакитанатаху]]
[[ko:타우마타와카탕이항아코아우아우오타마테아투리푸카카피키마웅아호로누쿠포카이웨누아키타나타후]]
[[lmo:Taumata­whakatangihanga­koauau­o­tamatea­turi­pukaka­piki­maungah­oronuku­pokai­whenuaki­tanatahu]]
[[lt:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[lv:Taumatafakatanihanakoauauotamateaturipukakapikimaunahoronukupokaifenuakitanatahu]]
[[mg:Taumata­whakatangihanga­koauau­o­tamatea­turi­pukaka­piki­maungah­oronuku­pokai­whenuaki­tanatahu]]
[[mk:Тетауматафакатангихангакоауаотаматеаурехаеатурипукапихимаунгахоронукупокаифенуаакитанараху]]
[[nl:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[nn:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[no:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[oc:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[pl:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[pt:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[ro:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[ru:Тауматауакатангиангакоауауотаматеатурипукакапикимаунгахоронукупокануэнуакитанатаху]]
[[sco:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[simple:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[sk:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[sr:Taumatawhakatangihangakoauauotameteaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenakitanatahu]]
[[stq:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[sv:Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu]]
[[th:ตาอูมาตาวากาตังกีฮังกาโกอาอูอาอูโอตามาทีอาโปกาอีเวนูอากีตานาตาฮู]]
[[tl:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[uk:Тауматауакатангіангакоауауотаматеатурипукакапікімаунгахоронукупокануенуакітанатаху]]
[[vep:Taumatauakatangiangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokanuenuakitanatahu]]
[[vi:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[vls:Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu]]
[[zh:塔乌玛塔法卡塔尼哈娜可阿乌阿乌欧塔玛提亚坡凯费努啊奇塔娜塔胡]]