{{Infobox Iwi
| name = {{PAGENAME}}
| image = BayofPlentyA2002296.jpg
| caption = Mai i Maketū ki Tongariro
| rōpū nui = [[Te Arawa]]
| waka = [[Te Arawa]]
| rohe = [[Maketū]] ki [[Tongariro]]
| moana = Taupō-nui-a-Tia, Rotorua-nui-a-Kahu
| maunga = Tongariro, Ngongotahā
| awa = Tongariro, Tarawera 
}}Ko '''Te Arawa''' te waka tupuna o [[Ngāti Pikiao]], [[Ngāti Rangiteaorere]], [[Ngāti Rangitihi]], [[Ngāti Rangiwewehi]], [[Ngāti Tahu]], [[Ngāti Tara-a-Whai]], [[Ngāti Tū]], [[Ngāti Tuara]], [[Ngāti Tūwharetoa]], [[Ngāti Uenuku Kōpako]], [[Ngāti Whakaue]], [[Ngāti Whāoa]], [[Tapuika]], me [[Tūhourangi]]. Ko Te Arawa te waka, ko Te Arawa te iwi, he iwi nō [[Te Moana-a-Toi]], tae noa ki [[Taupō-nui-a-Tia]]. Ka ahu mai ō rātou tūpuna nō [[Ngā Ohomairangi]].

== Ngā kōrero o mua ==
Ko [[Ngātoro-i-rangi]] te tohunga o runga o Te Arawa waka, ko Paepae-ki-Rarotonga te waka o Waitahaarikikore te matua o Hahuru. Me Timata te Whakapapa o Ngāti Tūwharetoa ki Hawaiki ki [[Puhaorangi]]. He [[tupua]] a Puhaorangi, engari ka puremutia e ia tētahi wahine Māori ko [[Kuraimonoa]] te ingoa. Ko a rāua tamaiti ko [[Ohomairangi]]. He [[ariki]]nui a [[Ohomairangi]] nō Hawaiki, he amokapua nana i whakangungu ai te marae o [[Taputapuatea]]. Nā Ohomairangi ko Muturangi. 

He tino tohunga a [[Muturangi]], nōna te wheke mōkaikai nā [[Kupe]] i whai mai ki Aotearoa nei patu ai - ara ko te Wheke a Muturangi. Nā Muturangi ko Taungarangi, nā Taungarangi ko Tuamatua (ki ētahi ko Atuamatua). I te wā o Tuamatua kua takina te iwi ko [[Ngā Ohomairangi]] ko to rātou kainga ko Maketu ki Hawaiki. Ka moea e Tuamatua ngā mokopuna tokowhā o Ruatapu, a ka puta ōna uri ko Rakauri, ko Tia, ko Hei, ko Houmaitawhiti, ko Oro, ko Maaka. Ko Ngatoroirangi te tamaiti a Rakauri, he tino tohunga tēnei ki Hawaiki rā, ko tōna wahine ko Kearoa. Ko Ngatoroirangi te tohunga o runga o Te Arawa waka. Nā Ngātoro-i-rangi ko Tangihia, nana ko Tangimoana, ko Kahukura, ko Rangitakumu, ko Mawakenui, ko Mawakeroa ko Mawaketaupo. Ka moe a Mawaketaupo ki Hahuru o Hapuoneone a ka puta te tamaiti nei a Manaia.

==Tirohia hoki==
*[[Rārangi iwi]]

==Hoto ki waho==
*[http://www.tearawa.iwi.nz/ Te Arawa Lakes Trust]


{{Iwi o Te Arawa}}
{{Ngā Iwi o Ngāti Kea me Ngāti Tūara}}
{{Ngā Iwi o Ngāti Pikiao}}
{{Ngā Iwi o Ngāti Rangiteaorere}}
{{Ngā Iwi o Ngāti Rangitihi}}
{{Ngā Iwi o Ngāti Rangiwewehi}}
{{Ngā Iwi o Ngāti Tara-a-Whai}}
{{Ngā Iwi o Ngāti Tūwharetoa}}
{{Ngā Iwi o Ngāti Uenuku Kōpako}}
{{Ngā Iwi o Ngāti Whakaue}}
{{Ngā Iwi o Tapuika}}
{{Ngā Iwi o Tūhourangi}}


[[Category:Waka o ngā iwi]]
[[Category:Te Arawa]]
[[Category:Moana-a-Toi]]
{{Maramara iwi hapū}}

[[de:Te Arawa]]
[[en:Te Arawa]]
[[ko:테 아라와]]