{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = Breadfruit
| image = Artocarpus altilis.jpg
| regnum = [[Plant]]ae
| phylum = [[Flowering plant|Magnoliophyta]]
| classis = [[Magnoliopsida]]
| ordo = [[Rosales]]
| familia = [[Moraceae]]
| genus = ''[[Artocarpus]]''
| species = ''A. altilis''
| binomial = ''Artocarpus altilis''
| binomial_authority = ([[Sydney C. Parkinson|Parkinson]]) [[Francis Raymond Fosberg|Fosberg]]
}}
[[File:Starr_031209-0031_Artocarpus_altilis.jpg|thumb|left|260px|He kuru tēnei, kei Hawai'i e tupu ana]]Ko te '''kuru''', te '''pōporo''' rānei (''Artocarpus altilis'') he rākau nui nō Hawaiki, ko ngā hua he tino kai a ngā tūpuna. He rākau tēnei o ngā whenua wera, ko te ''hua-parāoa'' te ingoa [[Pākehā]]. I mauria mai ētahi hua whenua mai i Hawaiki e ngā tūpuna Māori, kāhore nei e ora i roto i nga huarere o Aotearoa. Uru atu ki ēnei ko te nī, te kuru me te maika. I te ngarohanga, ka warewaretia, haunga anō ētahi tikanga ā-waka, pērā i te [[Māhuhu-ki-te-rangi]]. Anei ētahi kōrero, he nī te ingoa o aua hua, i pēnei te nui me te upoko tamaiti nei, mau ai taua tū kai nei ki konei, ā, kīhei noa ake i tupu, ā, kua kore i ēnei rā.


Kei tētahi o ngā waiata tangi tawhito o [[Te Arawa]] e mau ana ([[Te Rangi Hīroa]] 1974:39):

:''Rākau tapu o Hawaiki''
:''Nō tērā taha o Tawhitinui'',
:''Ko te '''kuru''' whakamarumaru'' 
:''O te whare o Uenuku''


[[File:ARS breadfruit49.jpg|thumb|left|260px|Ko ngā hua o te kuru]]Ko tētahi o ngā kōrero tuku iho o Te Arawa mō Tama-te-kapua rāua ko tana teina ko Whakaturia (Grey 1971:54-57). Ko te mahi a Tama, he haere wae rākau. I a rāua ka haere i te pō, ka kite rāua i te pōporo whakamarumaru o Uenuku, ka kainga e rāua, ka hoki anō ki tō rāua whare; ā, pēnā tonu ia pō, ia pō. Ka kitea e Uenuku ki te kore pōporo, ka maharatia, 'Kei whea ngā hua o te pōporo nei?' E tirohia ana, ka kitea ngā tapuwae o ngā wae rākau o Tama. Ka tīmata i konei ngā pakanga i Hawaiki.<ref>I pōhēhē a [[Te Rangi Hīroa]] mō te ingoa pōporo nei, hei tāna, he ōrite ki te poroporo. Kāhore ia i mōhio, ko pōporo tonu te ingoa mō te kuru ki ētahi o ngā moutere o Hawaiki.</ref> 



== Kupu tautoko ==
<references/>

== Hoto ki waho ==
{{commons-inline|Artocarpus altilis|te Kuru}}

== Tohutoro ==
* G. Grey, ''Nga Mahi a Nga Tupuna'', te tuawhā o ngā putanga. (Reed: Te Whanga-nui-a-Tara), 1971.
* Te Rangi Hīroa (Tā Peter Buck), ''The Coming of the Maori'', te tuarua o ngā putanga. Nō te 1949 te putanga tuatahi. (Whitcombe and Tombs: Te Whanga-nui-a-Tara) 1974.
{{Maramara}}

[[Category:Rākau]]
[[Category:Kōrero tuku iho]]

{{Link FA|ca}}

[[ar:فاكهة الخبز]]
[[az:Çörək ağacı]]
[[bcl:Rimas]]
[[bo:གོ་རེ་ཤིང་འབྲས།]]
[[ca:Arbre del pa]]
[[cs:Chlebovník obecný]]
[[de:Brotfruchtbaum]]
[[dv:ބަނބުކެޔޮ]]
[[el:Αρτόκαρπος]]
[[en:Breadfruit]]
[[eo:Panarbo]]
[[es:Artocarpus altilis]]
[[fi:Leipäpuu]]
[[fr:Arbre à pain]]
[[gl:Árbore do pan]]
[[haw:‘Ulu]]
[[he:עץ הלחם]]
[[hsb:Prawy chlěbownik]]
[[ht:Labapen]]
[[id:Sukun (pohon)]]
[[ja:パンノキ]]
[[jv:Sukun]]
[[kk:Нан ағашы]]
[[kn:ದಿವಿಹಲಸು]]
[[lt:Paprastasis duonmedis]]
[[mdf:Кшинь шуфта]]
[[ml:ശീമപ്ലാവ്]]
[[ms:Sukun]]
[[nl:Broodboom]]
[[no:Brødfrukt]]
[[pam:Kamansi]]
[[pl:Chlebowiec właściwy]]
[[pt:Artocarpus incisa]]
[[qu:Paparawa]]
[[ru:Хлебное дерево]]
[[rw:Urubuto rw’umugati]]
[[sa:नागदामिनी]]
[[sk:Chlebovník obyčajný]]
[[su:Sukun]]
[[sv:Brödfruktträd]]
[[ta:ஈரப்பலா]]
[[te:కూర పనస]]
[[th:สาเก (พรรณไม้)]]
[[tl:Rimas]]
[[to:Mei]]
[[tr:Ekmek ağacı]]
[[ty:’Uru]]
[[uk:Хлібне дерево]]
[[vi:Xa kê]]
[[zh:麵包樹]]