{{Infobox Country or territory
|native_name              = ''Polynésie française''<br />Porinīhia Wīwī
|common_name              = Porinīhia Wīwī
|image_flag               = Flag of French Polynesia.svg
|flag_caption             = Pīwari o Porinīhia Wīwī
|image_coat               = Coat_of_arms_of_French_Polynesia.svg
|image_map                = 
|national_motto           = <span style="line-height:1.25em;">''"Tahiti Nui Mare'are'a"''<br />''"[[Liberté, Égalité, Fraternité]]"''</span>
|national_anthem          = ''[[La Marseillaise]]''
|official_languages       = [[reo Wīwī|Wīwī]]
|capital                  = [[Papeete]]
|latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= <!--needs to be filled in-->
|largest_city             = Papeete
|government_type          = [[Whenua maru]] 
|leader_title1            = [[Kaihautu Wīwī]]
|leader_name1             = [[Nicolas Sarkozy]]
|leader_title2            = Tumuaki o Porinīhia Wīwī
|leader_name2             = [[Gaston Tong Sang]]
|leader_title3            = Māngai Kāwanatanga
|leader_name3             = Anne Boquet
|area_rank                = 173
|area_magnitude           = 1 E9
|area                     = 4,167
|areami²                  = 1,609 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|percent_water            = 12
|population_estimate      = 259,800<ref>{{fr icon}} {{cite web| url=http://www.ispf.pf/(gncyyl55zqlbvrrunb311gf4)/stat/demo/fr/defaut.htm#myBody| title=Démographie : Sommaire| author=Institut Statistique de Polynésie Française (ISPF)|accessdate=2007-06-23}}</ref>
|population_estimate_rank = 176
|population_estimate_year = 2007
|population_census        = 245,516<ref name=census>{{fr icon}} {{cite web| url=http://www.ispf.pf/(gncyyl55zqlbvrrunb311gf4)/stat/demo/rp2002/legale/legale.htm| title=Recensement Général de la Population de 2002 : Population légale| author=Institut Statistique de Polynésie Française (ISPF)|accessdate=2007-06-23}}</ref>
|population_census_year   = 2002
|population_density       = 62
|population_densitymi²    = 166 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|population_density_rank  = 130
|GDP_PPP                  = $4.58 miriona nui 
|GDP_PPP_rank             = <small>n/a</small>
|GDP_PPP_year             = 2003
|GDP_PPP_per_capita       = $17,500<sup>1</sup>
|GDP_PPP_per_capita_rank  = <small>n/a</small>
|sovereignty_type         = Whenua maru o tāwāhi
|established_event1       = [[Bastille Day]]
|established_date1        = [[14 Hōngongoi]] (1789)
|HDI                      = n/a
|HDI_rank                 = n/a
|HDI_year                 = n/a
|HDI_category             = n/a
|currency                 = [[CFP franc]]
|currency_code            = XPF
|country_code             = 
|time_zone                = 
|utc_offset               = -10
|time_zone_DST            = 
|utc_offset_DST           = 
|cctld                    = [[.pf]]
|calling_code             = 689
|footnote1                = 2003, whakatau tata
}}Ko Porinīhia Wīwī he whakaminenga o nga kahui moutere e rima kei te putahi o te Moananui a Kiwa kei nga pae 7° ki 27° S me nga pae 134° me 155° W.
1,544 sq maero (4,000 sq km) te takiwa, 258,000 nga tangata noho, 130 nga motu a kua 5 nga kahui moutere ara ko te kahui o Tahiti (Society), ko te kahui o Tuamotu, ko te kahui o Mangareva (Gambier), Ko te kahui o Enana (Marquesas), ko te kahui o Tubuai.

Ko Tahitinui te motu nunui o te whakaminemnga nei a kei reira hoki te taone matua a Papaete. 


== Nga Kahui Moutere ==
130 nga motu, kua 5 nga kahui moutere i whakamaua e Wīwī a kua tapiana ko Poronihia Wīwī.

* Ko te '''[[Kāhui o Tahiti]]''' (Society) Ko Tahitinui te motu nui rawa o Poronihia Wīwī, a kei konei te taone matua o Papaete. Ko [[Raiatea]] tetehi atu o nga motu o tenei Kahui 
 
* Ko te '''[[Kāhui o Tuamotu]]''' mai i Tahiti ka rere ki te rawhiti ka tae ki Tuamotu e 80 nga moutere nei 280 maero te takiwa. Ko Rangiroa te motu nui o tenei kahui 29 maero tona rahi. Kei te kahui o Tuamotu nga motu a [[Mururoa]] me  [[Fangataufa]], nga mea i tukinotia e te pahu karihi o Wīwī. 

* Ko te '''[[Kāhui o Mangareva]]''' (Gambier), kei te tonga o Tuamotu ko te kahui o Mangareva e wha noa iho nga motu nui, kua whkapipi hoki etehi motuiti

* Ko te '''[[Kāhui o ‘Enata]]''' (Marquesas),''' kia rere kia 900 maero ki raro ki te tokerau o Tahiti kei rera e kite ai ko Enua Enana, 405 maero te takiwa

* Ko te '''[[Kāhui o Tubuai]]''' (Australs) e 450 maero ki te tonga o Tahiti kua takoto nei a Tubuai 57 maero te takiwa e 4 nga motu noho tangata ko Rapa te mea noho mamao, a ko Marotiri me Maria nga motu kore tangata

== Nga Tangata ==
He Tangata maori katoa nga tangata o nga Kahui moutere nei engari kia mohio pai ki a ratou me o ratou ake korero me titiro kia te hononga mo ia Kahui Moutere

== Korero Tupuna (Hitori) ==
Kei ia kahui moutere to ratou ake whakapapa me to ratou ake korero Tupuna. 
Na reira kua tuhia ki raro nei nga hitori mai i te taenga mai o Pakeha tae noa ki naianei

I te rautau 1500 tokomaha ake nga tangata o nga moutere nei.  He kahui ariki nga mea tu ana ki  Tahiti, ki Bora-Bora, me Raiatea. Ko Teriaroa, ki te raki o Tahiti, te nohoanga ariki, a ko Taputapuatea, ki Raiatea, te marae tapu rawa o te Moananui a Kiwa. 

I te tau 1521 i kitea e Ferdinand Magellan i a Pukapuka i Tuamotu. I 1595 i kitea s Enua Enata, i kite ai a Makatea, Bora-Bora me Maupiti e Jacob Roggeveen ite tau 1722 a na Captain Samuel Wallis i kite i a Tahiti, Moorea, me Maiao Iti i 1767. 
I 1769 i haramai a Captain James Cook kia matataki i te rere o Kopu ki te rangi a i tapina te Kahui motu nei ko "The Society Islands" hei mihi ki the Royal Society nga mea i tautoko ai i tona tira. I kite ai a Tubuai e Cook i 1777. 

I te tau 1834 i haere mai nga mihinare no Wīwī ki Mangareva, a kua riro ki Wīwī i 1881. I haramai nga mihinare mai i Tahiti ki Tubuai. Engari i te tau i tono a Rimatara me Rurutu ki nga Ingarihi kia tu hei hoa mana engari i riro ano ki Wīwī i te tau 1900. 
Ko Tuamotu he mea kei raro i te mana ariki o Pomare ariki o Tahiti, i riro ake enei me Tahiti i te tau 1847.
Kei te Kahui o Enua Enana (Marquesas), ko Nuku Hiva he mea riro tuatahi ki Amerika i te tau 1813 engari ka u mai tetehi manuao no Wīwī na te karanga o te ariki o Tahuata. Engari ka tautohe ratou me nga Wīwī, ka riri. Kua riro ki Wīwī ano te moutere ra i te tau 1842


== Te Whenua Wīwī ==
Kua whakahaere nga kahui moutere nei hei taiwhenua o Wīwī.
I 1885 kua tu he kawana no Wīwī me tethi kaunihere mo nga moutere. Engari kua riro ano te mana o tenei kaunihere i te tau 1899, a i 1903 kua korengia te mana o taua roopu.

I 1940 tokomaha nga tangata maohi i uru ki te pakanga nui i Uropi ara WWII.
I te tau 1946 i tapina ko Poronihia Wīwī he taiwhenua tawahi o Wīwī, ara kua tu he paremata taiwhenua a ka taea e ratou te tuku i tetehi tangata noa hei mangai mo ratou ki te Paremata nui ki Wīwī. I 1957 i whanuitia te mana o te paremata taiwhenua. 

== Tahiti mo Tahiti ==
Hei ahakoa te maunga o Wīwī i nga Kahui moutere nei ka whawhai tonu nga tangata maohi ra kia tu rangatira ano ratou.

I te tau 1947 i tu rangatira ano ko Pouvanaa Tetuaapua Oopa me nga tangata karawhiu i te whakapehi o Wīwī. Kua aukatihia tetehi kaipuke no Wīwī. Kua mauheretia e te pirihimana engari i te tau 1949 i tautokohia te tangata hei mema o te paremata taiwhenua, a, i te tau 1951 ko tona roopu te mea nui o taua paremata taiwhenua a ko Pouvanaa Oopa te tumuaki tuarua. 
Ko te kaupapa nui o Pouvanaa me ona hoa tautoko ko "Tahiti mo Tahiti ara "''Tahiti for the Tahitians ... Vote NO so that the enslaving yoke will be quickly removed from around our necks''''

I mauheretia ano Pouvanaa Tetuaapua Oopa nei a kua tapaina tona roopu tautoko he mea ture-kore e te paremata nui ki Wīwī. E waru tau tona noho ki te whareherehere katahi ka panaia e te Wīwī kia noho kiritai

I 1963 i timata ke nga Wīwī ki te whakapahu karihi ki  Mururoa. I 1975 i nekehia te whakapahupahu nei ki Fangataufa. Ka tu nga tangata maohi me etehi o nga tangata o te ao kia aukati te mahi tukino nei.

I te tau 1975 i tu rangatira ano a Oscar Temaru me tona roopu torangapu a Tavini Huiraatira, e toru noa o ratou karanga ki tu rangatira te whenua o Tahiti ra, kia aukati te pahu o te pahu karihi o Wīwī, me te tohatoha pai i nga hua o te whenua. 


== Te Raru o te Paremata ==
I te tau 2004 ka tu tautohe ano nga tangata na te nui o nga utu mo nga hua o te whenua me nga take pera. I te 15 o Pipiri 2004 i potihia a Oscar Temaru hei Tumuaki o Poronihia Wīwī, kua hinga ke te Tumuaki o mua ko Gaston Flosse. 
Engari ka kore e whakaae e te paremata (poti 27-28), a na Gaston Flosse i tono ki te Paremata matua ki Wīwī kia whakahaere tetehi poti hou mona.
I tautokohia ano a Oscar Temaru i te tau 2006 kia tu hei pirihitane. Engari i te 13 o Hakihea 2006 kua whakakorengia ano e te paremata taiwhenua a kua pana.

Kua tu a Gaston Tong Sang hei Pirihitane i te 26 Hakihea 2006, engari i pana ano e te Paremata i te 31 o Hereturikoka 2007. Ka poti ano nga tangata o Poronihia Wīwī a te 10 Mahuru 2007
{{Porinīhia Wīwī}}

[[Category:Porinīhia Wīwī]]

[[ace:Polinesia Peurancih]]
[[af:Frans-Polinesië]]
[[an:Polinesia Francesa]]
[[ang:Frencisc Polynesia]]
[[ar:بولينزيا الفرنسية]]
[[arz:بولينيزيا الفرنساويه]]
[[az:Fransa Polineziyası]]
[[bat-smg:Prancūzėjės Polinezėjė]]
[[be:Французская Палінезія]]
[[be-x-old:Француская Палінэзія]]
[[bg:Френска Полинезия]]
[[bn:ফরাসি পলিনেশিয়া]]
[[bpy:ফ্যাঞ্চ পলিনেসিয়া]]
[[br:Polinezia Frañs]]
[[bs:Francuska Polinezija]]
[[ca:Polinèsia Francesa]]
[[cs:Francouzská Polynésie]]
[[cy:Polynesia Ffrengig]]
[[da:Fransk Polynesien]]
[[de:Französisch-Polynesien]]
[[dv:ފަރަންސޭސި ޕޮލިނޭޝިއާ]]
[[el:Γαλλική Πολυνησία]]
[[en:French Polynesia]]
[[eo:Franca Polinezio]]
[[es:Polinesia Francesa]]
[[et:Prantsuse Polüneesia]]
[[eu:Polinesia Frantsesa]]
[[fa:پلی‌نزی فرانسه]]
[[fi:Ranskan Polynesia]]
[[fiu-vro:Prantsusõ Polüneesiä]]
[[fr:Polynésie française]]
[[frp:Polinèsie francêsa]]
[[gag:Franțuz Polineziyası]]
[[gd:French Polynesia]]
[[gl:Polinesia Francesa - Polynésie française]]
[[he:פולינזיה הצרפתית]]
[[hi:फ़्रान्सीसी पॉलिनेशिया]]
[[hif:French Polynesia]]
[[hr:Francuska Polinezija]]
[[hu:Francia Polinézia]]
[[id:Polinesia Perancis]]
[[io:Franca Polinezia]]
[[is:Franska Pólýnesía]]
[[it:Polinesia francese]]
[[ja:フランス領ポリネシア]]
[[jv:Polinésia Prancis]]
[[ka:საფრანგეთის პოლინეზია]]
[[kk:Франция Полинезиясы]]
[[ko:프랑스령 폴리네시아]]
[[kw:Polynesi Frynkek]]
[[la:Polynesia Francica]]
[[lb:Franséisch-Polynesien]]
[[lij:Polinesia Françeise]]
[[lt:Prancūzijos Polinezija]]
[[lv:Franču Polinēzija]]
[[mg:Polinezia frantsay]]
[[mk:Француска Полинезија]]
[[mr:फ्रेंच पॉलिनेशिया]]
[[ms:Polinesia Perancis]]
[[nl:Frans-Polynesië]]
[[nn:Fransk Polynesia]]
[[no:Fransk Polynesia]]
[[oc:Polinesia Francesa]]
[[os:Францы Полинези]]
[[pam:French Polynesia]]
[[pl:Polinezja Francuska]]
[[pt:Polinésia Francesa]]
[[qu:Ransis Pulinisya]]
[[ro:Polinezia Franceză]]
[[ru:Французская Полинезия]]
[[rw:Polinesiya Nyamfaransa]]
[[scn:Pulinesia francisi]]
[[se:Frankriikka Polynesia]]
[[sh:Francuska Polinezija]]
[[simple:French Polynesia]]
[[sk:Francúzska Polynézia]]
[[sl:Francoska Polinezija]]
[[sr:Француска Полинезија]]
[[su:Polinésia Perancis]]
[[sv:Franska Polynesien]]
[[sw:Polynesia ya Kifaransa]]
[[ta:பிரெஞ்சு பொலினீசியா]]
[[th:เฟรนช์โปลินีเซีย]]
[[tl:Polinesyang Pranses]]
[[tr:Fransız Polinezyası]]
[[tt:Француз Полинезиясе]]
[[ty:Pōrīnetia farāni]]
[[ug:فرانسىيىگە قاراشلىق پولىنېزىيە]]
[[uk:Французька Полінезія]]
[[vi:Polynésie thuộc Pháp]]
[[war:French Polynesia]]
[[wo:Polineesi gu Faraas]]
[[yo:French Polynesia]]
[[zh:法屬玻里尼西亞]]
[[zh-min-nan:Hoat-kok Polynésie]]
[[zh-yue:法屬波利尼西亞]]