[[Image:RangiHiroa1904.jpg|right|210px|thumb|Ko Te Rangi Hīroa i a ia e whai tohu ana i te 1904<ref>Whakaahua nō te Alexander Turnbull Library, Te Whanga-nui-a-Tara, Aotearoa, #1/2-037931-F</ref>]]Ko '''Te Rangi Hīroa''' (Tā Peter Henry Buck), Oketopa 1877? - 1 Tīhema 1951, nō [[Ngāti Mutunga]] o [[Taranaki]]; he tākuta, he ngārahu taua, he āpiha hauora, he kaitōrangapū, he tohunga tikanga tangata, he tumuaki whare taonga.

==Mahi Pāremata, Tākuta==
I kuraina ia ki te kāreti o [[Te Aute]]; nō te 1904 ka puta i te kura tākuta ki [[Ōtepoti]].
Nō te tau 1905 ka tīmata tana mahi ki te taha o [[Māui Pōmare]] hei āpiha hauora mō te Māori. Ka mahi tahi rāua ki te whakapaipai i ngā kāinga, kia piki te hauora ki te iwi Māori, ahakoa he nunui tonu ngā rangatira kāore i rata ki ā rāua mahi.
Ka tū a Te Rangi Hīroa hei Mema Pāremata Māori mō Te Tai Tokerau i te tau 1909, ā ka wikitoria. I a ia i te [[Pāremata]], he mema ia o te Komiti mō ngā Take Māori. Nō te 1914, ka tū ia mō te rohe Pākehā o Pēwhairangi, ka hinga i tētahi Pākehā. Ko te mutunga tērā o tana mahi ki te Pāremata.

Ka whakapau kaha a Te Rangi Hīroa, i te wā o te Pakanga Tuatahi o te Ao, ki te whakahau i ngā Māori kia kuhu hei hōia. Ka haere ia ki Īhipa, ki Karipori, ki Wīwī, ko tana mahi he āpiha hauora. E rua ngā wā ka whakaingoatia ia mō tōna māia e ōna āpiha i ngā tuhituhi ki ō rātou āpiha teitei, ā, ka whakawhiwhia ia ki te tohu DSO. Ka mutu ngā riri, kua kake ia hei meiha.

==Āpiha hauora Māori==
[[Image:RangiHiroa1930s.jpg|right|210px|thumb|Ko Te Rangi Hīroa e mau taiaha ana, i ngā tau 1930<ref>Whakaahua nō te Alexander Turnbull Library, Te Whanga-nui-a-Tara, Aotearoa, #1/2-078259-F</ref>]]Ko tana hokinga mai ki [[Aotearoa]], ka tahuri ia ki te tūranga hou hei kaiwhakahaere mō te hauora Māori i raro i te Tari Hauora. Nō te tau 1918, he tokomaha rawa ngā Māori i mate i te urutā rewharewha. Me te aha, ko te mahinga tahitanga a ngā rangatira Māori me ngā āpiha hauora ki te tāmi i ngā urutā tērā ka pā; ā, ka māmā ake ngā mahi a Te Rangi Hīroa.

==Mātauranga tikanga tangata==
I tōna pakeketanga ka noho ia ki tāwāhi mahi ai ki te mātauranga tikanga tangata, ki te tuhituhi pukapuka hoki mō ngā tikanga Māori. He maha ngā tohu tākuta hōnore i whakawhiwhia ki a ia, e te Whare Wānanga o Aotearoa, e te Whare Wānanga o Yale, e wai atu, e wai atu. I te tau 1946 ko tau mai te taitara Tā ki runga i a ia. Ka hemo a Te Rangi Hīroa i te 1951 ki [[Hawai'i]].

==Kupu tautoko==
<references/>

==Tohutoro==
*Sorrenson, M. P. K. ''Buck, Peter Henry 1877? - 1951''.  Dictionary of New Zealand Biography, he mea whakahou i te 7-4-2006.  [http://www.dnzb.govt.nz/dnzb/default.asp?Find_Quick.asp?PersonEssay=3B54 Hoto mātāpuna]




{{Kaihautū}}
{{Maramara}}
{{DEFAULTSORT:Te Rangi Hiroa}}
[[Category:Mema Pāremata]]
[[Category:Taranaki]]
[[Category:Tuhipānui pai]]

[[de:Te Rangi Hīroa]]
[[en:Te Rangi Hīroa]]
[[fr:Te Rangi Hiroa]]
[[ru:Те Ранги Хироа]]