[[Image:HotunuiWhareThames.jpg|right|400px|Ko Hotunui whare, Pārāwai.]]Ko '''Hotunui''' he whare nō [[Ngāti Maru]], he iwi o Te Ika-a-Māui, Aotearoa. 

==I whakatūria i te 1878==
Nā [[Wēpiha Apanui]] rāua ko tōna matua ko [[Apanui Te Hāmaiwaho]] te whare nei i whakairo. Nō te tau 1878 ka oti te hanga o Hotunui, hei takoha mō te mārena o Mereana, te tuahine a Wēpiha ki a [[Wīrope Hōterene Taipari]], tētahi o ngā rangatira o Ngāti Maru. Kei te Whare Pupuri Taonga i Tāmaki-makau-rau te whare ināianei. Ko [[Hotunui]], tupuna o Ngāti Maru, te pūtake o te ingoa o te whare nei.

He nui tonu ngā rākau i whakairohia mai i Whakatāne. He nui, he rahi tonu te tira o Ngāti Awa i haere ki [[Pārāwai]] ki te hanga i te whare, 70 rātou. Nā taua tira i mau atu ngā rākau whakairo ki reira.

I ngā tau 1920, kua āhua kino haere te tū o te whare. Nō te 7 Poutū-te-rangi 1925 ka tū te hui ki Pārāwai. Ka tae mai ngā iwi o Hauraki, ka tae mai hoki te kaiwhakahaere o te Whare Pupuri Taonga o Tāmaki Makaurau, a Gilbert Archey; i reira hoki a [[Eruini Heina Taipari]], tama a Wīrope Taipari. Ko te whakatau o te hui, kia tukua te whare mā te Whare Taonga e tiaki mō ngā whakatupuranga kei te heke.

==Tohutoro==
*Angela Ballara, ''Taipari, Eruini Heina 1889/1890? - 1956''  Dictionary of New Zealand Biography, updated 7.4.2006. URL: [http://www.dnzb.govt.nz/ http://www.dnzb.govt.nz/]
*Layne Harvey, 'Ngāti Awa', ''Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand'', updated 3-Apr-2006. URL: [http://www.TeAra.govt.nz/NewZealanders/MaoriNewZealanders/NgatiAwa/mi www.TeAra.govt.nz/NewZealanders/MaoriNewZealanders/NgatiAwa/mi]
*Hirini Moko Mead, 'Apanui, Wēpiha', ''Ngā Tāngata Taumata Rau 1870-1900''. Wellington: Te Tari Taiwhenua, Bridget Williams Books, 1994:1-3.
*Hoani Nahe, tuhinga-ā-ringa, Auckland City Library, NZMSS 713: 25-34, (1860).



[[Category:Hauraki]]