{{Infobox Iwi
| name = {{PAGENAME}}
| image = LakeHorowhenua1800s.jpg
| caption = Ko Waipunahau
| rōpū nui = [[Kurahaupō]]
| waka = [[Kurahaupō]]
| rohe = [[Manawatū]]
| moana = Waipunahau
| maunga = Tararua
| awa = Manawatū
| pepeha =
}}Ko '''{{PAGENAME}}''' tētahi o ngā iwi o Kurahaupō waka, kei Horowhenua, kei  Manawatū e noho ana.

==Te pūtake o te iwi==
Ko Ngāi Tara te ingoa tawhito o Muaūpoko, mō tō rātou tupuna, mō Tara. Ko Tara te tama a [[Whātonga]], te kaihautū o te waka [[Kurahaupō]]; ko Hotuwaipara tana wahine. I mua tata i te putanga mai o Tara ki te ao, ka tū te tara ika ki te koikara o Hotuwaipara, ā, ka tapaina te ingoa o tā rāua tama ko Tara. Nō te hekenga o te iwi i te [[Te Matau-a-Māui]] ka ahu atu rātou ki Te [[Whanga-nui-a-Tara]] noho ai. I taua wā, hei tohu ko rātou te hunga e noho ana ki te ūpoko tonu o [[Te Ika-a-Māui]], ka tapaina te ingoa o te iwi ko Muaūpoko kē. 

==Te rohe o Muaūpoko==
I mua, ko te rohe noho o Ngāi Tara kei [[Kapiti]] me Te Whanganui-a-Tara. Ka noho tahi rātou i reira me ētahi atu iwi. "Mai i te tekau tau atu i 1820, ka tomokia te rohe e ngā iwi o [[Ngāti Toa]], o [[Te Āti Awa]] o te raki. Kia tau ngā riri ki a Ngāti Toa, ka rere a Muaūpoko ki ngā rohe o [[Horowhenua]], o [[Manawatū]] noho ai" (Reid 2007). I te 1839, ka hokona ngā whenua o Te Whanga-nui-a-Tara ki te Kamupene o Niu Tīreni (New Zealand Company). Engare nā ngā rangatira o Te Āti Awa kē i hoko. "Ahakoa ngā pānga o Muaūpoko ki te whenua, kāore rātou i kōrerohia. Nā ngā pakanga a Muaūpoko ki iwi kē kua riro anō ōna whenua ki Horowhenua. Nō te taenga o ngā tāngata whai Pākehā, ka heke te kaha me te mana o te iwi. Ka kino a [[Waipunahau]] i ngā mahi pāmu me ngā mahi poro rākau, ka mate ngā ika o te roto" (Reid 2007).

==Muaūpoko i ēnei rā==
Kei [[Taitoko]] ki Horowhenua a Muaūpoko e noho ana. "Koia te kaiwhakarato i ngā tahua mō ngā take hauora, toko i te ora hoki. Kei te hiki ake anō te iwi i āna tikanga, hītori, kōrero tuku iho. Kua oti i a Muaūpoko te hanga i tētahi Rōpu Kaitiaki o Waipunahau, ko tōna whāinga matua ko te whakatika i te wai kia pai, me te whakakī i te roto ki te ika" (Reid 2007).

==Hoto ki waho==
*[http://www.muaupoko.iwi.nz/ Muaūpoko] – ko te paetukutuku o te iwi

==Tohutoro==
* Reid, Darren. [http://www.TeAra.govt.nz/NewZealanders/MaoriNewZealanders/Muaupoko/mi Muaūpoko]. ''Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand'', he mea kite i te 19 Mahuru 2007.

{{Iwi o Muaūpoko}}
{{Maramara iwi hapū}}
[[Category:Muaūpoko]]